Borsada kazandıran teknik, Borsa’ya ne zaman yatırım yapmalıyım diye bir soru ya, Mark Mobius paran olduğu zaman cevabını veriyor ve ekliyor. İki yüz yıldır borsa kadar kazandıran başka bir yatırım aracı yok. Neden borsanın bu kadar karlı bir yatırım aracı olduğunu anlamak için Amerikalıların atasözüne kulak vermelisiniz. Başkalarına çalışmakla zengin olunmaz maaşla çalışan biriyseniz istediğiniz kadar birikim yapın.
Nasrettin Hoca fıkralarındaki gibi bir şeydir paranın durduğu yerde doğurması, borsada uzun vadeli değer yatırımlarıyla dünyanın en zengin olan Warren Buffett her konuşmasında bu gerçeği anlatır.
Evet para ticarettedir ama maalesef usta-çırak ilişkisiyle öğrenilmesi gerekmektedir paranızla bir şey yatırım yapmak zorundasınız. Eğer paranızı cüzdanınızda tutarsanız sıfır yatırım yapmış olursunuz. Maalesef şu an paranızı bankaya götürürseniz de sıfır yatırım yapmış oluyorsun Amerikan tahvili alsanıza sıfır yatırım yapmış oluyorsun.
Hiç şüphem yok ki uzun vadede hisse senetlerinden oluşmuş bir portföy kağıt para da yada altın gibi gelir üretmeyen varlıklardan çok daha iyi getiri sağlayacaktır. Evet para ticarettedir ama maalesef usta-çırak ilişkisiyle öğrenilmesi gerekmektedir.
Borsada ticaret yapmayı bilmeden de ticari bir işletmeye de ortak olabilirsiniz. Borsa yatırımcılarının en büyük yanılgısı Borsa’ya girince zengin olacaklarını hayal etmeleridir. Siz büyüyen doğru şirketlere uzun vadeli yatırım yapar ve takip ederseniz zengin olabilirsiniz.
Şirketleri borsanın akışına bırakanlara Peter Lynch bunun yerine en yakın kumarhane gitmelerini öneriyor uzun vadeli yatırım geleceğe yatırımdır ve geleceği tahmin etmek birçok bilinmez barındırdığından zordur uzun vade demek güven demektir, risk yönetimi demektir.
Bir şirkete ortak olmadan yatırımcının bazı soruları kendine sorması gerekir. Warren Buffett yüzde yüzünü almayacağız şirketin milyonda biri bile alınmaz der. Bu çok önemli patronu güvenir değilse şirket ne kadar sağlam olursa olsun, ne kadar kâr ediyor olursa olsun siz faydalanamazsınız.
Eğer paranız olsaydı almayı düşündüğünüz şirketin tamamını alır mıydınız cevabı aslında şirketin kalitesidir kimse batma riski olan ya da zarar eden ya da kar sorunu yaşayan bir şirketin tamamını satın almak istemez.
İşte ilk sorudan şirketin geçmesi sağlam olduğunu yani borcunu ödeyebilir olduğunu ve kârlılığını sürekli ya da artan olduğunu gösterir ve güvenli ortak olunabilir demektir.
İkinci sormanız gereken soru ise patron güvenilir midir? Misal Manipülasyon haberleri gördüyseniz uzak durmanız gerekir patronu güvenilir değilse şirket ne kadar sağlam olursa olsun ne kadar kar ediyor olursa olsun siz faydalanamazsınız. Zaten patron hisselerin de patronlar işleriyle uğraşmak yerine hisseleri ile uğraştıklarından sürekli yada artan kârlılık bu şirketlerde pek rastlanan bir özellik değildir.
Bu iki soru ortağınıza ve şirketinize güvenmenizi sağlar riskinizi sınırlamak için ise sormanız gereken soru temettü verip vermediğidir. Aslında şirketin karını değerini artıracak yatırımlar da kullanması daha iyi olsa da maalesef ülkemizde temettü şirketin bir kalite ölçütü ve genelde temettü verenler dürüst yönetilen şirketlerdir.
Ayrıca yarın kötü piyasa durumunda kira da bir eviniz varmış gibi ekranı kapatıp benim kiracım sağlam deyip dayanabilirsiniz ve ilave alım yapabilirsiniz. Üstelik kriz zamanlarında temettü veren hisseler diğerlerine göre daha düşerler risk sınırlamak için en önemli şart ise aldığınız fiyattır.
Mal alıştan kazanılır ve iyi bir fiyattan almak daha ilk haftadan size kazanç sağlayabilir. Warren Buffett ifadesiyle aldığınız fiyat öyle bir fiyat olmalı ki, şirketin fiyatının 100 de 50 düşüşünü bile rahatlıkla izleyebilmelisiniz.
Fiyatı 5 TL olan bir hisse 4 liraya ucuz yada 6 lira pahalı değildir. Siz bu şirketin ederi 10 lira olacaksa almalısınız güzel şirketler ederinin altına düşer mi demeyin, borsada bunun için fırsatlar bitmez inanın uygun fiyatı almayı beklemeyenler uzun vadedeki düzeltmede kısa vadeci olurlar.
Borsada sabır sadece hissede beklemek değil aynı zamanda hissenin alım fiyatının düşmesini beklemektir. Yani hem ortaklıkta bekleme sabrı hem de uygun fiyata alabilme sabrı gösterebilmelisiniz. Warren Buffett ilk şirketini almak için gereken sermaye borsada başkalarının parasını yöneterek elde etmiş ve ortaklarına çok kazandırmıştır.
Borsada fiyatları şiştiği bir dönemde yani balon döneminde almaya uygun hisse senedi bulamayınca tüm hisselerini satarak borsadan çıkmış ve doğru zamanı yani fiyatı bekleyerek şimdiki şirketi satın almıştır. Reel dünyada paramız olunca uygun bir fırsat bulamazsak paramızı tutmaya devam ederiz.
Bazı dönemler de borsa da uygun fırsatlar olmaz sabırla doğru şirketlerin doğru fiyata gelmesini beklemeliyiz. İnanın uygun fiyata almayı beklemeyenler uzun vade de ilk düzeltmede kısa vadeci olurlar. Borsada fazla işlem yapmayın.
Firmalar ürünlerinin son kullanma tarihi yaklaştıkça satıcılarından toplayarak iskontolu olarak büyük zincir marketlere satarlar raf ömrü 2 yıl olan bir ürün son kullanma tarihine 3 ay kaldığında indirimli olarak bu marketlerde satışa çıkartılırlar. Yüksek satış hacimleri sayesinde ürünler son kullanma tarihleri gelmeden nihai kullanıcı ulaşır.
Bu kadar açıklamadan borsaya nasıl bağlayacağımı merak edenlere bay piyasa cevabını vereyim Warren Buffett bay piyasayı hasta ruhlu bir adama benzetiyor. Alım satım dışında uzak durmamızı öneriyordu Çünkü moraline göre abartı yüksek ya da düşük fiyat teklifleri sunan bay piyasa algımızı bozabileceğinden çekilecek bir kişi değil.
Eğer siz bay piyasada yani borsada sıkça al sat işlemi yapıyorsanız algınızın bozulması. Duygularınızın tetiklenmesinin yanı sıra size uygun fırsatmış gibi gözüken son kullanma tarihi yaklaşan şirketleri de almanıza neden olabilir. Siz markete gidip de eliniz hiç boş gelebildiniz mi? Fark ediyorsanız reel Dünya’nın borsa ile aynı olduğunu vurgulamaya çalışıyorum.
Eğer girerken elinizde bir liste yoksa size son kullanma tarihi yaklaşan ürünleri bay piyasa hediye olarak verir. Bu yüzden alım satım kararlarınızı önceden vererek bay piyasaya gitmelisiniz en son kata bir teknik analisti olmasına rağmen modern kumarhaneden kurtulma yolunu seans kapanınca fiyatları kontrol etmekte ve planlarını yani Alışveriş listesini bay piyasa başlamadan yani markete gitmeden hazırlamakta bulmuştur.
Nedense reel dünyada başarılı insanlar reel dünyada başarı getiren yöntemlerini borç sorgulamak yerine kendilerini modern kumarhanede hissedip farklı hareket ediyorlar borsada yeni yatırım yapanlara tavsiyem ise öncelikle az parayla başlamaları zamanla bilgilerini arttırmaları piyasanın işleyişini öğrenmeleri üzerine yatırımcı karakter için gereken sabır, cesaret, duygu kontrolü eklemeleridir. Zaman geçtikçe para, bilgi ve tecrübe artar ve böylelikle iyi bir borsa yatırımcısı olabilirsiniz.
Yorumlar (1)